Қазақстандағы монғол- татар шапқыншылығы

Предмет: История
Категория материала: Конспекты
Автор:
Сабақтың тақырыбы Монғол-татар шапқыншылығы

Сабақтың мақсаты:
 Монғол мемлекетінің құрылуынан Бату ханның билігіне дейінгі кезеңді толығымен түсіндіру;
 Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап,  салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;
 Оқушыларды дүниежүзілік мәденеиттің баты жетістіктерімен сусындата отырып, адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті, фильм тамашалар
Көрнекілік:карта, суреттер, сызба, «Монғол» фильмін тамашалату.
Сабақтың барысы:  І.Ұйымдастыру кезеңі
 Оқу құралын тексеріп түгелдеу
 Әнұран орындау, «Хабар»
 Оқушылар зейінін сабаққа аудару
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:
 Феодалдық бытыраңқылық дегеніміз не?
 Киев Русі мемлекеті қанша кінәздіктерге бөлінді?
 Ұлы Новгород кінәздігінде сауда ісі қалай дамыды?
Жаңа сабақтың жоспары:
1. Монғол мемлекетінің құрылуы
2. Монғол мемлекетінің саяси құрылымы
3. «Яса»
4. Шыңғысханның Қазақстан, Орта Азия және Кавказ жерін жаулап алуы.
  «Монғол», «Шыңғысхан» фильмдерінен үзінді көрсету.
 Сабақты бекіту:
 Шыңғысхан империясының құрылуының алғышарттары қандай болды?
 Монғол тайпаларының қонысы, олардың шаруашылығы мен кәсібі туралы айтып беріңдер.
 Шыңғысханның қазақ даласына шабуылы қашан басталды, оның себебі неде?  Отырар қаласын қорғаудағы  халық ерлігі, Отырар қаласы туралы не білесіңдер?
 Монғол-татар әскерлерінің Орта Азия мен Кавказды жаулап алуы туралы не білесіңдер? 
Бағалау:
Үйге тапсырма: § 36. «Шыңғысхан» атты тақырыпта эссе жазып келу.

4. Шыңғысханның Қазақстан, Орта Азия және Кавказ жерін жаулап алуы.
  «Монғол», «Шыңғысхан» фильмдерінен үзінді көрсету.
 Сабақты бекіту:
G Шыңғысхан империясының құрылуының алғышарттары қандай болды?
G Монғол тайпаларының қонысы, олардың шаруашылығы мен кәсібі туралы айтып беріңдер.
G Шыңғысханның қазақ даласына шабуылы қашан басталды, оның себебі неде?  Отырар қаласын қорғаудағы  халық ерлігі, Отырар қаласы туралы не білесіңдер?
G Монғол-татар әскерлерінің Орта Азия мен Кавказды жаулап алуы туралы не білесіңдер? 
Бағалау:
Үйге тапсырма: § 36. «Шыңғысхан» атты тақырыпта эссе жазып келу.

 

 желгі уақытта «Моңғолдардың құпия шежіресі» деп аталатын құнды әдеби ескерткіш құрастырылған. Бұл еңбекте халықтың  ата-баба шежіресі емес,негізіне Шыңғысханның өмірі мен қызметі туралы жазылған. Шежіре 12 бөлімнен тұрады.І бөлімінде «Шыңғысханның шығу тегі мен балалық  шағы » жазылған.Біз жаңа сабағымызды меңгеруді осы құпия шежіредегі Темучиннің ата-аналарының сөзінен бастасақ.

Анасының әңгімесінен: (І топқа)

«Мен қоңырат тайпасында дүниеге келдім.Меркіт  тайпасынан шыққан күйеуім Челеду мені айттырып алып келе жатқан кезде  алдымыздан Онон өзенінің бойында аң аулап жүрген Есугей батыр жолықты.Ол өзінің інілерін ертіп келіп,Челедуді ұрып-соғып, мені өзімен бірге алып кетті.Челеду маған ұнайтын,бірақ моңғол қыздары ол заманда болашақ жарын өзі таңдамайтын.Олардың тағдырларын әкелері және бұйырмысы шешетін.Еңіреп жылаған мен Есугей батырдың қосынына алып келді,сөйтіп мен  оның үлкен әйелі болдым.Қабан жылы,1155 жылдың қысында  ұлды бодым.Оны әкесі татарларды жеңген жеңісінің құрметіне,солардың  қолбасшысы Теміршінің есімін берді. »

Мұғалімнің сөз:Темучиннің балалық шағы  туралы…

1155ж.- Темучин – 1227ж

1206ж – Онон мен Керулен өзені.Моңғол құрылтайы.

 

Шыңғысхан. Моңғол мемлекеті.

 

ІІ.                              Жауынгер-ноянның әңгімесінен:

« Моңғол мемлекетінің жері үш әскери-әкімшілік аймаққа бөлінді: Оң қанат – баруңғар; Сол қанат – жоңғар; Орталық – кул;

Әр аймақ  бірнеше түменге,түмендер – мыңдықтарға, мыңдықтар – жүздіктерге,жүздіктер – ондықтарға бөлінді.Аймақтың, түменнің , мыңдықтың басында Шыңғысханның туыстары мен батыл да ержүрек адамдар тұрды.Әскер өте қатаң тәртібімен ерекшеленді.Егер ондықтың ішіндегі біреуі  кінәлі болса,барлық ондықтың мүшелері жазаланды.Егер майдан даласында жүздік қорқақтық танытса,барлық мыңдықты жазалады.Ауыр және жеңіл атты әскер болды.Моңғолдар түрлі әскери әдіс – тәсілдерді меңгерді: қарсыластарын алдау,қуып  жүріп соғысу және жауынгерлерін  параллель етіп бес қатар бойына тұрғызу .Моңғол жауынгерлері шабуылға  бар дауыстарымен айқайлап шығады,бірақ ұрыс кезінде үнсіз шайқасты.Әрбір моңғол жауынгері өзімен бірге  біз,ара, ине ,жіп, тамақ пісіретін балшықтан жасалған ыдыс, 2 литрдей су құятын ыдыс, құрғақ сүт,кептірілген ет,ауыстыратын киімдерін алып жүрді.Азық-түлік қоры бітіп қалған жағдайда ,жауынгер өз атының тамырын кесіп жіберіп ,жарты литрге дейін қанын ішіп,

байлап тастайтын,1211-1213 жж Қытайды бағындырғаннан кейін моңғол әскерлерінде қытайлардың  қабырға бұзатын әскери техникасы пайда болды.Шыңғысхан тыңшылар мен көпестердің,жүргіншілердің мәліметтерін өте шебер пайдаланды.Ол ешқашан мемлекет туралы  білмей тұрып шабуыл жасамайтын. »

Мұғалімнің сөзі:

Тип материала: Документ Microsoft Word (docx)
Размер: 17.25 Kb
Количество скачиваний: 11
Просмотров: 169

Похожие материалы